Po rozpuszczeniu substancji w wodzie może zachodzić zjawisko dysocjacji. Generalnie można wyróżnić 3 kategorie substancji:

1. Substancje typu cukru, alkoholu - nie dysocjują i nie będą nas interesować.
2. Sole - już w postaci stałej występują w postaci jonów (np. Na⁺Cl^–) i w roztworze sytuacja się nie zmienia, pomijając zjawisko hydrolizy, które na razie także nie będzie nas interesować;
3. Kwasy - w wodzie mogą dysocjować, ale mogą też występować w postaci niezdysocjowanej: H₂S lub H⁺ i HS^– lub 2H⁺ i S^2–. Kwasy silne dysocjują całkowicie, kwasy słabe tylko częściowo.

Ta częściowa dysocjacja będzie odpowiedzialna za parametry wody w akwarium. Podobnie zachowują się zasady, ale jedyna słaba zasada, która może mieć znaczenie w akwarium, to amoniak NH₃ i lepiej, by go nie było. Ale najpierw woda. Otóż woda także dysocjuje wg równania H₂O = H⁺ + OH^–. Bliżej prawdy będzie 2H₂O = H₃O⁺ + OH^–, a jeszcze bliżej 8H₂O = H₉O₄⁺ + H₇O₄^–, bo jony w wodzie są solwatowane (na rysunku poniżej przedstawiłem te jony).

Jednak nie przesadzajmy z komplikowaniem sobie życia i zapis H⁺ potraktujmy jako umowny. Tu kolejna dygresja, dopuszczalny jest zapis równania reakcji chemicznej z użyciem znaku równości zamiast dwóch strzałek i oznacza to samo - stan równowagi chemicznej (niedopuszczalna jest natomiast strzałka z dwoma grotami, oznaczająca zupełnie co innego – struktury rezonansowe). To oznacza, że reakcja nie przebiega do końca, lecz ustalają się pewne stężenia substancji po obu stronach równania. Stężenia te (oznaczane np. nawiasami kwadratowymi [H₂O] i wyrażane w mol/dm) określone są tzw. stałą równowagi, która, jak nazwa wskazuje, jest stała (w określonej temperaturze). Całość opisana jest wzorem, który dla wody wygląda tak: K=[H⁺][OH^–]/[H₂O]. Jeśli w równaniu reakcji przed związkiem będzie liczba inna niż 1, stężenie tej substancji we wzorze trzeba podnieść do takiej potęgi, np. dla reakcji N₂ + 3H₂ = 2NH₃ wzór będzie miał postać K=[NH₃]²/[N₂][H₂]³ (w tym przypadku będą inaczej wyrażone stężenia, bo reakcja zachodzi w fazie gazowej, ale to kompletnie nieistotne dla samego zjawiska). Dodatkowo, równowaga oznacza, że jeśli zwiększymy stężenie któregoś związku uczestniczącego w tworzeniu równowagi - reakcja przebiegnie w drugą stronę, by nowe stężenia wciąż spełniały wyrażenie na stałą równowagi.
A teraz woda:
Dla rozcieńczonych roztworów wodnych (jak woda w kranie lub akwarium) nie popełnimy dużego błędu, jeśli przyjmiemy, że [H₂O] jest stałe. Wówczas iloczyn [H⁺][OH^–] też jest stały. Tak otrzymaliśmy pojęcie iloczyn jonowy wody K_w=[H⁺][OH^–], który wynosi w temperaturze 25°C 10^–14. Już z tego widać, że stężenia jonów H⁺ w wodzie są bardzo małe, w idealnie czystej wodzie [H⁺]=[OH^–]=10^–7. Jeśli dodamy np. kwasu solnego w ilości 0,0001 mola na 1L wody to [H⁺] wyniesie 10^–4 a [OH^–] 10^–10. Ponieważ posługiwanie się takimi liczbami jest niewygodne, stosuje się trochę zmodyfikowany zapis tego stężenia - zamiast pisać 10^–7, piszemy sam wykładnik, a aby było jeszcze wygodniej - obcinamy minus. W ten sposób napiszemy 7 zamiast 10^–7 i 5,5 zamiast 3,2×10^–6 (bo 3,2×10^–6=10^–5,5). Aby zaznaczyć ten odmienny sposób wyrażania stężenia dodajemy małą literkę p, otrzymując pH! Analogicznie pK_w=14. W szkole zazwyczaj podaje się w tym miejscu tajemniczy wzór pH=–log[H⁺], co oznacza dokładnie to samo, tylko w trudniejszy sposób.
Jeszcze tylko wyjaśnienie, co to mol. Otóż podstawową jednostką masy w układzie SI jest kilogram, jednak nie zawsze jest to jednostka wygodna. Dlatego często mówimy, że na azotanów w 1L wody jest 12mg, a nie 1,2×10^–5kg. W reakcjach chemicznych biorą udział cząsteczki, które są jednak bardzo małe i znów – niewygodnie byłoby podawać bezpośrednio liczbę cząsteczek biorących udział w konkretnej reakcji. Dlatego stosuje się inną jednostkę ilości cząsteczek, czyli właśnie mol, który oznacza po prostu pewną liczbę cząsteczek (całkiem dużą liczbę, 6,02×10²³ - w ten sposób łatwiej opisywać reakcje, bo 1mol wody odpowiada masie 18g). W przypadku wody kranowej lub akwariowej można stosować jednostki mniejsze, np. mmol (milimol), który bardziej odpowiada ilościom miligramowym.

http://aquawawa.pl/glony/44-dysocjacja-kwasow